Tachograf cyfrowy jest urządzeniem rejestrującym parametry pracy pojazdu oraz aktywność kierowcy w transporcie drogowym. Jego stosowanie wynika bezpośrednio z przepisów unijnych i krajowych, a zakres gromadzonych danych jest ściśle określony. W praktyce tachograf pełni funkcję zarówno kontrolną, jak i dowodową, ponieważ zapisane informacje mogą być wykorzystywane w postępowaniach administracyjnych, kontrolach drogowych oraz sporach prawnych.
W odróżnieniu od tachografów analogowych system cyfrowy zapisuje dane w sposób elektroniczny, co umożliwia ich dokładniejszą analizę, dłuższe przechowywanie oraz łatwiejszy dostęp dla uprawnionych podmiotów.
Jakie dane zapisuje tachograf cyfrowy
Tachograf cyfrowy rejestruje dane dotyczące zarówno pojazdu, jak i kierowcy. Zakres informacji obejmuje czas jazdy, przerwy, odpoczynki, dyspozycyjność oraz inne aktywności. Dane są zapisywane automatycznie na podstawie sygnałów z czujników pojazdu oraz kart kierowców.
Oprócz aktywności kierowcy urządzenie zapisuje także prędkość pojazdu, przebyte odległości, zdarzenia techniczne oraz próby ingerencji w system.
Dane identyfikacyjne kierowcy
Po włożeniu karty kierowcy tachograf zapisuje dane identyfikacyjne, takie jak imię, nazwisko, numer karty, kraj wydania oraz datę ważności. Informacje te są powiązane z konkretnymi zapisami aktywności.
Dzięki temu możliwe jest jednoznaczne przypisanie czasu pracy i jazdy do konkretnej osoby, niezależnie od pojazdu, którym się poruszała.
Rejestracja czasu pracy i odpoczynku
Tachograf automatycznie rozróżnia jazdę, inne prace, dyspozycyjność oraz odpoczynek. Kierowca ma możliwość ręcznego uzupełniania aktywności, na przykład po rozpoczęciu zmiany lub przy zmianie pojazdu.
Zapisy te stanowią podstawę do oceny przestrzegania przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, w tym dziennych i tygodniowych limitów jazdy oraz obowiązkowych przerw.
Rejestracja prędkości pojazdu
Tachograf zapisuje dane dotyczące prędkości w określonych interwałach czasowych. Informacje te umożliwiają analizę stylu jazdy oraz identyfikację przekroczeń prędkości.
W przypadku zdarzeń drogowych zapisy prędkości mogą stanowić materiał dowodowy w postępowaniach wyjaśniających.
Zdarzenia i usterki
System rejestruje zdarzenia takie jak przerwy w zasilaniu, wyjęcie karty w trakcie jazdy, błędy czujników oraz próby manipulacji tachografem. Każde takie zdarzenie jest oznaczone czasem i datą.
Dane te są szczególnie istotne podczas kontroli, ponieważ mogą wskazywać na nieprawidłowe użytkowanie urządzenia lub celowe naruszenia przepisów.
Gdzie przechowywane są dane
Dane zapisywane są równolegle w pamięci tachografu oraz na karcie kierowcy. Pamięć wewnętrzna urządzenia przechowuje informacje przez dłuższy okres, niezależnie od tego, kto prowadzi pojazd.
Karta kierowcy zawiera dane dotyczące wyłącznie jej właściciela i może być używana w różnych pojazdach wyposażonych w tachograf cyfrowy.
Czas przechowywania danych
Dane w pamięci tachografu muszą być przechowywane co najmniej 365 dni. Przewoźnik ma obowiązek regularnego ich pobierania i archiwizowania.
Dane na karcie kierowcy są zapisywane przez minimum 28 dni. Po przekroczeniu tego okresu najstarsze wpisy są nadpisywane nowymi.
Kto ma dostęp do danych z tachografu
Dostęp do danych jest ściśle ograniczony. Kierowca ma dostęp do swoich danych zapisanych na karcie. Przewoźnik może odczytywać dane z tachografu pojazdu oraz kart swoich kierowców.
Organy kontrolne, takie jak inspekcja transportu drogowego czy policja, mają prawo do odczytu danych w trakcie kontroli drogowych i siedzibie przedsiębiorstwa.
Karty używane do odczytu danych
Dostęp do tachografu jest możliwy wyłącznie przy użyciu odpowiednich kart: kierowcy, przedsiębiorstwa, warsztatowej oraz kontrolnej. Każda z nich daje inny zakres uprawnień.
System kart uniemożliwia nieautoryzowany dostęp i ogranicza możliwość ingerencji w zapisane dane.
Ochrona danych i odpowiedzialność
Dane z tachografu podlegają ochronie zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych. Przewoźnik odpowiada za ich bezpieczne przechowywanie oraz udostępnianie wyłącznie uprawnionym podmiotom.
Nieuprawnione modyfikowanie lub usuwanie danych jest naruszeniem przepisów i może skutkować sankcjami administracyjnymi oraz karnymi.
Znaczenie tachografu w praktyce transportowej
Tachograf cyfrowy nie jest wyłącznie narzędziem kontroli. Stanowi element systemu zarządzania czasem pracy i bezpieczeństwem w transporcie drogowym.
Prawidłowe użytkowanie i archiwizacja danych pozwalają ograniczyć ryzyko kar oraz ułatwiają analizę organizacji pracy kierowców.
